De Orange Corners-programma's (OC) zijn een initiatief van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, uitgevoerd en beheerd door RVO. Deze programma's ondersteunen jonge ondernemers in Afrika, het Midden-Oosten en Azië bij het omzetten van creatieve ideeën in succesvolle startups. Het programma biedt incubatie- en acceleratieprogramma's die jonge ondernemers trainen en toegang geven tot netwerken en faciliteiten om hun bedrijf te lanceren of uit te breiden.
Lokale implementatie organisaties kunnen subsidie aanvragen om incubator- en acceleratorprogramma's te ontwikkelen over een periode van vier tot vijf jaar. In 2023 werd het Orange Corners-subsidieprogramma 2024-2028 aangekondigd met een totaalbudget van €12 miljoen voor de eerste twee subsidierondes. In maart 2024 werd een derde subsidieronde aangekondigd, specifiek gericht op de Palestijnse gebieden en Senegal, met elk een maximaal subsidiebedrag van €600.000.
Orange Corners Innovatiefonds (OCIF)
OCIF ondersteunt de incubatie- en acceleratieprogramma's door flexibele financiering te bieden in een vroeg stadium. Het fonds bestaat uit twee trajecten: OCIF Track I biedt ondernemers maximaal €5000 aan steun, terwijl OCIF Track II tot €50.000 per bedrijf beschikbaar stelt. Het fonds, dat zijn oorsprong vond in een pilot van 2019-2021, is tussen 2021 en 2025 volledig operationeel in negen landen. Met een totaal budget van €12,6 miljoen kunnen lokale fondsbeheerders subsidies aanvragen tot €1,4 miljoen per locatie. Na een positieve impact evaluatie van OCIF is besloten om het programma uit te breiden naar alle OC programma landen.
Onderscheidende kenmerken van de OC en OCIF programma's
Orange Corners onderscheidt zich door een integrale aanpak te bieden voor jeugdige ondernemers, vooral in pre-commerciële stadia. Het programma past zich aan lokale contexten aan en werkt samen met lokale uitvoerende partners (een ecosysteem aanpak), zonder de noodzaak van nieuwe infrastructuur. Bovendien zijn de programma’s in nauwe samenwerkingen met de Nederlandse ambassades, wat ook diplomatieke relaties versterkt en zichtbaarheid biedt op politiek niveau.
Focus van de evaluatie
Deze evaluatie richt zich op het begrijpen van de middellangetermijneffecten van de programma's op jonge ondernemers en hun bedrijven, specifiek gericht op de alumni van 2021. Het onderzoek onderzocht vijf thema's, variërend van de impact op persoonlijke ontwikkeling en bedrijfsontwikkeling, tot bredere uitdagingen binnen de ondernemersecosystemen. Het onderzoek maakte gebruik van een mix van methoden, waaronder desk research, interviews en case studies waarvoor zowel site-visits als online gesprekken zijn gehouden.
Resultaten
Bereik
Het Orange Corners (OC) programma is succesvol in het bereiken van jonge ondernemers in Afrika, het Midden-Oosten en Azië, ook in kwetsbare staten zoals Irak en Soedan. In 2021 meldden zich 5.111 ondernemers aan, waarbij 294 deelnemers werden geselecteerd, wat een zeer competitief proces benadrukt. De bedrijven zijn actief in diverse sectoren, vooral in landbouw (21%) en ICT (12%). De genderverdeling was ongelijk, met 38% vrouwelijke aanmelders, wat uitdagingen voor vrouwen onderstreept.
Persoonlijke Ontwikkeling
Deelnemers waardeerden de mix van training, mentorschap en netwerken in het programma. Zij ontwikkelden belangrijke vaardigheden zoals het herkennen van kansen en beslissingen nemen onder onzekerheid. De toegang tot financiering werd ook aangegeven als essentieel voor velen. Het programma heeft een positieve invloed gehad op het genereren van inkomen voor de deelnemers, waarbij OCIF-deelnemers vaker hun bedrijf als primaire inkomensbron hebben in vergelijking met Orange Corners-only deelnemers. Het programma stimuleerde ook nieuwe vervolgondernemingen en versterkte netwerken, waarbij alumni vaak contact bleven houden en nieuwe deelnemers begeleidden.
Bedrijfsontwikkeling
In 2021 overleefde 81% van de deelnemende bedrijven de eerste drie jaar, ver boven het wereldgemiddelde. De steun van OCIF vergrootte de overlevingskansen en stimuleerde bedrijfsontwikkeling met verbeteringen in strategie en financiën. OCIF-ondersteunde bedrijven bereikten meer mijlpalen dan die zonder, wat wijst op het positieve effect van OCIF.
Ecosysteem en Uitvoering
Ondernemers ervaren veel uitdagingen o.a. in financiering en markttoegang. Orange Corners biedt effectieve mentorondersteuning, maar heeft minder impact op markttoegang en internationaal netwerken. Succes varieert per regio, afhankelijk van de kwaliteit van uitvoerende partners en de algemene toegankelijkheid voor ondernemerssteun in de regio. Nederlandse ambassades spelen een cruciale rol in internationale samenwerking, wat bijdraagt aan het succes van het programma.
Aanbevelingen voor de toekomst
De evaluatie benadrukt dat de programma's voortdurend leren en verfijnen. Het management staat open voor het aanpassen van de programma's indien nodig, wat blijkt uit hun bereidheid om te investeren in monitoring, evaluatie en leren. Wij geven de volgende punten ter overweging:
- Positionering: Bepaal of Orange Corners en OCIF zich breed moeten richten op ondernemerschap of specifiek op schaalbare, innovatieve startups.
- Koppeling van programma's: We raden aan om Orange Corners en OCIF als één pakket te behouden, wat coördinatie tussen de organisaties vereist.
- Ondersteuningsniveaus: Verhoog de ondersteuning vóór en na de incubator- en acceleratorprogramma's om de impact te vergroten.
- OCIF Track III: Op dit moment raden we aan geen nieuwe investering te doen in een OCIF Track III en meer tijd te besteden aan de evaluatie van OCIF Track II.
- Persoonlijke ontwikkelingsdoelen: Formuleer naast de doelen op het gebied van bedrijfsontwikkeling ook persoonlijke ontwikkelingsdoelen.
- Cohorthomogeniteit: Waar mogelijk, streef naar meer homogeniteit binnen de cohorten om de effectiviteit te verhogen.
- Sectorspecifiek of agnostisch: Kies voor homogenere groepen wanneer de grootte van de ondernemerspopulatie dit toelaat.
- Zichtbaarheid en onafhankelijkheid: Overweeg een apart budget voor Orange Corners en OCIF voor betere zichtbaarheid (en verantwoordelijkheid).
- Samenwerking met andere donoren: Overweeg om de Nederlandse investering te maximaliseren door samen te werken met andere donoren, maar hier is een politieke beslissing nodig.
Voor dit rapport is ook een handige infographic gemaakt: die vind je hier.
