Hoe was het om verkennend onderzoek te doen naar een mogelijke minimumstagevergoeding?
Een eventuele minimumstagevergoeding is een onderwerp dat bij de meeste mensen meteen een reactie oproept. Veel mensen hebben zelf in hun opleiding stage gelopen of komen er mee in aanraking via vrienden of familie. Waar in andere onderzoeken het onderwerp soms wat verder van de meeste mensen af staat is een stagevergoeding dat zeker niet. De herkenbaarheid, ook vanuit eigen ervaring en omgeving, maakte dit een leuk onderwerp om in een korte periode in te duiken. En de uitkomst bleek ook complexer dan de meeste mensen misschien verwachten.
Deze opdracht hebben we niet alleen uitgevoerd, maar in samenwerking met een ander onderzoeksbureau SEO Economisch Onderzoek en hoogleraar arbeidsrecht prof. dr. mr. Willemijn Roozendaal. Dit bracht een leuke en leerzame complementariteit in het onderzoeksteam om de opdracht goed te kunnen volbrengen.
Hoe hebben we dit onderzoek aangepakt?
Onze opdracht binnen dit onderzoek bestond uit het verkennen van drie verschillende componenten: (1) voor- en nadelen van een minimumstagevergoeding, (2) manieren van invoering en (3) kosten en uitvoergingsconsequenties. Om deze drie goed te kunnen verkennen hebben we deskstudie ingezet om meer inzicht te verkrijgen in stages en stagevergoedingen in Nederland. Zo was het bijvoorbeeld interessant om te vinden hoeveel cao-afspraken al iets hebben opgenomen over een stagevergoeding en in hoeverre daarvoor ook een specifiek bedrag is opgenomen. Daarnaast hebben we gekeken of we iets konden leren uit andere landen met een vergelijkbare maatregel in een internationale vergelijking. Als laatste hebben we interviews gehouden met diverse stakeholders, waaronder brancheverenigingen, studentorganisaties en uitvoeringsorganisaties.
Wat waren uitdagingen in dit onderzoek?
De grootste uitdaging binnen dit onderzoek zat in de grote onzekerheid en samenhang van effecten. De verwachting vooraf was dat we uit de combinatie van onderzoeksmethoden enigszins concrete effecten zouden kunnen verkennen, bijvoorbeeld door bewijs vanuit andere landen of effecten vanuit cao-afspraken of vergelijkbare maatregelen in Nederland. Dit bleek complexer dan verwacht. Zo was het bewijsmateriaal heel erg beperkt in zowel Nederlandse als internationale context.
Daarnaast bleek dat effecten ook niet geïsoleerd te bekijken zijn. Zo leidt de invoering van een minimumstagevergoeding logischerwijs tot de verbetering van de inkomenspositie van stagiairs. Echter als daardoor het aantal stageplekken vermindert, zijn er minder studenten die stage kunnen lopen en wordt de inkomenspositie van deze studenten dus niet verbeterd. Ook is het onduidelijk of studenten die een stagevergoeding zouden ontvangen hun eventuele bijbaan zouden behouden. Als studenten na invoering zouden stoppen met hun bijbaan zou de inkomenspositie ook niet verbeteren, maar zouden deze studenten mogelijk wel minder stress ervaren (ook een potentieel positief effect).
Deze effecten worden nog verder gecompliceerd door de onduidelijkheid over de hoogte van een mogelijke minimumstagevergoeding. Dat heeft natuurlijk een samenhang met de effecten hierboven beschreven. Dit voorbeeld schetst heel duidelijk de complexiteit in uitkomsten die dit onderzoek met zich meebracht.
Vervolg
Het onderzoek is inmiddels gepubliceerd en heeft ook al een vervolg gekregen. De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft uitgesproken dat er voorlopig geen verplichte stagevergoeding zal worden ingevoerd, vanwege de vrees voor een daling in het aantal stageplekken. Echter blijft het een onderwerp van gesprek in de Tweede Kamer en hebben student- en jongerenorganisaties recentelijk nog actie gevoerd voor een verplichte stagevergoeding. Het onderzoek is afgerond, maar het maatschappelijke debat over dit onderwerp dus zeker nog niet…
