Marktordeningskader voor digitale markten

De wereld wordt steeds digitaler en dit brengt een nieuwe marktdynamiek met zich mee. Dit leidt tot nieuwe uitdagingen voor gebruikers en regulering. Het kabinet heeft daarom de behoefte om zicht te houden op de werking van digitale markten en de dynamiek en ontwikkelingen die zich daar voordoen, ook als deze markten relatief nieuw zijn. Om die reden heeft het ministerie van Economische Zaken (EZ) Dialogic, in samenwerking met e-Conomics, de opdracht gegeven om een marktordeningskader voor digitale markten te ontwikkelen.

De soms relatief jonge digitale markten opereren binnen een kader waarin netwerkeffecten, datavoordelen en schaalvoordelen samenkomen. Het ontwikkelde kader is bedoeld om beleidsmakers handvatten te bieden bij het beoordelen of digitale markten goed functioneren en om tijdig risico’s zoals machtsconcentratie of belemmeringen voor toetreding te signaleren.

Doelstelling van het kader

Het marktordeningskader is bedoeld als instrument voor beleidsmakers om snel inzicht te krijgen in de werking van een digitale markt en om potentiële problemen voor gerichte interventies te identificeren. Het kader is niet bedoeld om markttransacties volledig te begrijpen. Het dient eerder als een snelle eerste scan om mogelijke problemen op te sporen die mogelijk een diepere analyse vereisen. Dit is nuttig omdat digitale markten zich snel kunnen ontwikkelen en de concurrentieverhoudingen op deze markten in korte tijd kunnen veranderen.

Opzet van het kader

Het kader is vormgegeven als beslisboom welke beleidsmakers in staat stelt om vanuit een zorg, klacht of vraag over een digitale markt de markt stap voor stap te analyseren. Hierbij worden mogelijke beperkingen in toetreding, keuzevrijheid en overstapmogelijkheden onderzocht. De volgende thema’s komen daarbij aan bod:

• Zelfbevoordeling (verticale integratie)
• Gebrek aan modulariteit bij horizontale integratie (bundeling/tying)
• Data-gerelateerde problemen (lock-ins/exclusiviteit)
• Andere problemen (FBA, MFN, roofprijzen, marge-uitholling etc.)

Ons rapport licht toe hoe de beslisboom stap voor stap doorlopen kan worden en waarom deze thema’s belangrijk zijn voor de werking van digitale markten. Daarnaast is het kader getoetst bij diverse stakeholders uit de wetenschap, beleid, toezicht en het bedrijfsleven.

Het onder­zoek is op 15 april 2025 aangebo­den aan de Tweede Kamer. Lees hier de betref­fen­de Kamerbrief, de Beslis­no­ta en het onderzoeksrapport.