Sinds 2012 zijn er zes subsidierondes voltooid (2012, 2013, 2017, 2019, 2022, 2023). Hierbij zijn 38 consortia gefinancierd met in totaal € 850 miljoen aan middelen. NWO heeft aan Dialogic opdracht gegeven om het Zwaartekrachtprogramma te evalueren op (1) effectiviteit, (2) efficiëntie en (3) relevantie. Voor deze evaluatie hebben we deskresearch, interviews en een enquête onder aanvragers uitgevoerd.
We concluderen dat Zwaartekracht een uniek instrument is doordat het grootschalig, fundamenteel, nieuwsgierigheidsgedreven onderzoek in consortia over een langere periode financiert. Zwaartekracht wordt breed herkend als een prestigieus instrument gericht op excellent onderzoek met aantrekkingskracht voor (internationaal) talent. Het programma blijft dan ook naar de toekomst toe relevant. Er zijn geen alternatieve programma’s (binnen NWO of elders) om de middelen te besteden en dezelfde doelen te behalen.
We stellen vast dat er nieuwe consortia ontstaan, waarin inspanningen worden verricht op talentontwikkeling. De wetenschappelijke kwaliteit van het onderzoek van de consortia wordt positief beoordeeld, o.m. met internationale prijzen, keynotes op internationale conferenties en toegenomen internationale samenwerking. Er is sprake van universitaire zwaartepuntvorming, waarbij universiteiten zowel intern als onderling zich organiseren om sterke consortia op te zetten. De verwachtingen van consortia kunnen duidelijker, waarbij ook om streefwaarden gevraagd mag worden, en het lerend vermogen van consortia kan sterker als NWO meer ondersteuning biedt.
Voor meer inzicht in onze conclusies en aanbevelingen is het rapport nu openbaar gemaakt. Het evaluatierapport en de reactie van de raad van bestuur van NWO is hier gepubliceerd door NWO.
