Evaluatie investeringen digitale onderzoeksinfrastructuur

De wetenschap digitaliseert in hoog tempo. Onderzoek vindt steeds vaker plaats met (grootschalige) data analyses die gedeeld worden tussen groepen onderzoekers. Vrijwel alle wetenschappelijke disciplines zijn daarom, in toenemende mate, aangewezen op een goed functionerende digitale infrastructuur.

In 2018 heeft de minister van OCW aan NWO gevraagd een advies uit te brengen over de benodigde investeringen in de digitale infrastructuur voor onderzoek. Dit heeft geleid tot een advies en nadere uitwerking in het zogenaamde Uitvoeringsplan investeringen digitale onderzoeksinfrastructuur. Het Uitvoeringsplan wordt gecoördineerd door NWO. Zij werkt nauw samen met SURF, de ICT-coöperatie van (hoger) onderwijs en onderzoek, en het eScience Center, het nationaal centrum voor ontwikkeling van (geavanceerde) onderzoekssoftware.

Het Uitvoeringsplan kent vier doelstellingen:

1. Data delen volgens de principes van FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable) en Open Science.
2. Lokaal en via een op (inter)nationaal niveau gefedereerde digitale infrastructuur.
3. Onderzoeksdata eenvoudiger analyseren door gebruik van krachtiger rekencapaciteit, grotere opslagcapaciteit en nieuwe technologische ontwikkelingen.
4. Ontwikkelde software meer benutten, doordat deze meer bekend en toegankelijk is.

Enkele voorbeelden van resultaten van het Uitvoeringsplan zijn de aanschaf van de Snellius supercomputer, de inrichting van Digital Competence Centers (DCC’s) en de ondersteuning door research software engineers van het eScience Center aan onderzoekers.

Uit onze evaluatie in het najaar van 2022 blijkt dat de samenwerking in het Uitvoeringsplan goed verliep. De resultaten van het Uitvoeringsplan droegen bij aan de doelstellingen en werden door de onderzoeksgemeenschap gewaardeerd. Daarnaast stelden we vast dat het Uitvoeringsplan uitgebreid was met meerdere doelstellingen die nog niet tot zichtbare resultaten hadden geleid en dat de verschillende partijen (onder meer SURF, eScience Center en de DCC’s) naast elkaar ondersteuning boden aan onderzoekers. Onze aanbevelingen hielden onder meer in om naar de toekomst toe scherper keuzes te maken hoe de ontwikkeling van de digitale infrastructuur te monitoren en te voorkomen dat er overlap ontstaat in de ondersteuning aan onderzoekers.

De adviescommissie Digitalisering Onderzoek van NWO heeft het evaluatierapport nader bestudeerd en een reflectie gepubliceerd op de evaluatie. De raad van bestuur van NWO heeft het rapport en de reflectie van de adviescommissie aan de minister van OCW aangeboden. In de bestuurlijke reactie kondigt de raad van bestuur van NWO aan met vier punten direct aan de slag te gaan: monitoring en verantwoording, inventarisatie van het landschap, stakeholder-brede dialoog over het tier-landschap en het starten van een dialoog over een federatief model voor het aanbieden van diensten/expertise. Voor de reflectie van de adviescommissie en de bestuurlijke reactie van NWO, zie het nieuwsbericht van NWO.