In opdracht van RVO en Topsector Energie deden wij onderzoek naar de rol van datacenters in de energietransitie en hun potentieel voor energieflexibiliteit. Flexibiliteit in vraag en aanbod zijn een cruciaal aspect van het nieuwe, meer aanbod-gestuurde energiesysteem. Datacenters, die grote hoeveelheden elektriciteit verbruiken, kunnen door middel van energieflexibiliteit mogelijk bijdragen aan de stabilisatie van het elektriciteitsnet en het verminderen van netcongestie. Wij deden dit onderzoek in samenwerking met ENTRANCE en Pb7 Research, onder begeleiding van RVO, TSE, NCDD en NLdigital.
We keken naar alle haalbare mogelijkheden voor flexibilisering bij datacenters en de knelpunten voor die opties. Als laatste hebben we gekeken wat er nodig is voor beleid en samenwerking om de knelpunten weg te nemen.
Vormen van energieflexibiliteit voor datacenters
Het rapport geeft de opties voor flexibilisering weer. Iedere optie kent zijn eigen beperkingen, en er zijn een aantal knelpunten overkoepelend. De mogelijkheden voor flexibilisering zijn:- Time Shifting: Het verplaatsen van workloads naar momenten met meer beschikbare duurzame energie.
- Location Shifting: Het verplaatsen van workloads naar locaties met goedkopere en meer duurzame energie.
- UPS-systemen: Het gebruik van overcapaciteit van UPS-systemen (uninterruptible Power Supply: een noodstroomsysteem) voor netbalancering, hoewel dit vanwege verschillende beperkingen (bi-directionaliteit) nog beperkt is.
- Back-up generatoren: Deze kunnen worden ingezet voor balanceringsdiensten, vooral wanneer gebruik wordt gemaakt van duurzamere brandstoffen.
- Batterijen: Deze kunnen verschillende balanceringsdiensten leveren en helpen bij congestiemanagement.
- Preventief koelen: Extra koelen bij overvloedige energie om later minder te koelen bij schaarste.
Knelpunten
Een aantal knelpunten komen in veel vormen van flexibilisering terug. Dit houdt de mogelijkheden voor flexibele datacenters tegen:- Onvoldoende prijsprikkels: Vooral op verzadigde markten zoals FCR (Frequency Containment Reserve, de markt voor de primaire reservecapaciteit op het net).
- Juridische en wettelijke uitdagingen: (nog) niet alle contractvormen zijn wettelijk toegestaan. Hier komt de komende tijd wel snel verandering in.
- Technische beperkingen: Bijvoorbeeld bij in de bestaande UPS-systemen en batterijen.
- Organisatorische beperkingen: Gebrek aan bewustwording en samenwerking binnen de keten van betrokken partijen.
- Geografische en ruimtelijke discussie: keuze maken tussen gerichte verzwaring of strategische verspreiding van de energievraag en -opwek.
Aanbevelingen voor beleid en samenwerking
Ook het huidige beleid is -op hoofdlijnen- onder de loep genomen, met de volgende aanbevelingen in het kort:- Schaalvergroting met hyperscalers: Deze partijen hebben het grootste potentieel voor energieflexibiliteit.
- Bewustwording bij eindgebruikers: Vooral over duurzame ICT en energieflexibiliteit.
- Innovatie in de keten: Verder onderzoek en experimenten met energieflexibiliteit, zoals HVO, waterstof, en batterijopslag.
