Evaluatie van de pilots Wetboek van Strafvordering

Sinds 2014 worden voorbereidingen getroffen om een nieuw Wetboek van Strafvordering tot stand te brengen. Als onderdeel daarvan is onder andere binnen de politie, het OM en de Rechtspraak de afgelopen twee jaar een vijftal pilots uitgevoerd op basis van de Innovatiewet Strafvordering. Door deze pilots heeft men in de praktijk ervaring kunnen opdoen met nieuwe wettelijke regelingen. Voor het WODC evalueerde Dialogic, in samenwerking met De Strafzaak, drie van deze pilots. Bij elke pilot was de hoofdvraag of de werkwijze die in de pilot werd getest, effectief en efficiënt is en ook of aanpassingen in de nieuwe wettelijke regeling nodig zijn. Met de resultaten van het evaluatieonderzoek kan de vernieuwing van het wetboek verder worden vormgegeven.

Wat hielden de pilots in?

• Het onderzoeken van gegevens na inbeslagneming van een apparaat zoals een smartphone. Het gaat daarbij specifiek om gegevens die na inbeslagname zijn vastgelegd op dit apparaat en gegevens die op een server elders zijn opgeslagen, die door middel van een netwerkzoeking kunnen worden onderzocht.
• Het gebruik van een combinatie van een opname van beeld en/of geluid (AVR) met een verkort proces-verbaal daarvan. Het gaat in de pilot om het gebruik van camerabeelden voor bewijsvoering, opnames van verdachtenverhoren en opnames van zittingen.
• Het laten uitoefenen van bepaalde bevoegdheden door hulpofficieren van Justitie die naar huidig recht alleen aan officieren van justitie toekomen, te weten het vorderen van bepaalde soorten gegevens en het beslissen over teruggave van in beslag genomen voorwerpen aan de persoon bij wie het voorwerp in beslag is genomen.

Uitkomsten in grote lijnen

De bevoegdheden om onderzoek te kunnen uitvoeren naar gegevens na inbeslagneming, leveren een verbetering van de strafvordering op. De toepassing van deze bevoegdheden heeft in een substantieel aantal zaken gegevens opgeleverd die van belang waren voor de opheldering van strafbare feiten. Het standaard voegen van camerabeelden bij de processtukken heeft eveneens toegevoegde waarde, maar het is daarbij wel van belang dat de camerabeelden voldoende uitvoerig worden beschreven in een proces-verbaal. Het verdient volgens de onderzoekers geen aanbeveling om standaard opnames van verdachtenverhoren en van zittingen in het procesdossier op te nemen, onder meer omdat de werklast daardoor sterk toeneemt. De uitoefening van bevoegdheden door hulpofficieren van justitie wordt positief geëvalueerd. De snelheid waarmee beslissingen kunnen worden genomen, neemt toe, terwijl er geen aanwijzingen zijn dat de kwaliteit van de beslissingen in het algemeen te wensen over laat.