In opdracht van VLAIO deden we onderzoek naar de Vlaamse regeling voor compensatie van indirecte emissiekosten (CIE). Via deze regeling kunnen energie-intensieve bedrijven een financiële tegemoetkoming ontvangen voor hogere elektriciteitskosten die indirect voortvloeien uit het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS). Deze vorm van indirecte CO₂-kostencompensatie is toegestaan binnen de Europese staatssteunkaders en heeft als doel het risico op koolstoflekkage te beperken: het verplaatsen van productie en investeringen naar regio's met minder strenge klimaatregels. We onderzochten hoe Vlaanderen zich verhoudt tot andere Europese lidstaten die gebruikmaken van deze compensatiemogelijkheid. Hiervoor combineerden we documentanalyse, interviews, een internationale vergelijking en budgettaire simulaties. Daarbij onderzochten we hoe verschillende compensatiesystemen zijn vormgegeven, wat bekend is over hun effecten en welke budgettaire gevolgen alternatieve beleidskeuzes kunnen hebben voor Vlaanderen. De internationale vergelijking laat zien dat Europese landen binnen dezelfde staatssteunkaders uiteenlopende keuzes maken. Er zijn verschillen in de hoogte van de compensatie, de gebruikte emissiefactoren, de voorwaarden voor bedrijven en de verplichtingen rond verduurzaming. Ook maken landen verschillende afwegingen tussen uitvoerbaarheid, gerichte ondersteuning en budgettaire beheersbaarheid. Tegelijkertijd vinden we weinig eenduidig empirisch bewijs dat compensatie van indirecte emissiekosten koolstoflekkage voorkomt. Veel bedrijven beschouwen de regeling wel als een relevante factor voor hun internationale concurrentiepositie en investeringsklimaat. De beschikbare literatuur biedt echter beperkt inzicht in de daadwerkelijke effecten op investerings- en vestigingsbeslissingen. Het rapport biedt inzicht in de keuzes die Europese landen maken bij de vormgeving van hun compensatieregelingen, de beschikbare kennis over de effecten daarvan en de consequenties van alternatieve beleidsopties voor Vlaanderen.

2026