Evaluering van die proefperiodes vir Wetboek van Strafvordering

Sedert 2014 is daar voorbereidings getref om 'n nuwe Wetboek van Strafvordering daar te stel. As deel daarvan is in die afgelope twee jaar 'n vyftal loodsprojekte binne die polisie, die OM en die Regspleging uitgevoer op grond van die Innovatiewet Strafvordering. Deur hierdie loodsprojekte het daar in die praktyk ervaring opgedoen met nuwe wettige reëlings. Vir die WODC het Dialogic, in same werking met De Strafzaak, drie van hierdie loodsprojekte geëvalueer. By elke loodsprojek was die hooofvraag of die metode wat in die loodsprojek getoets is, doeltreffend en effektief is en of aanpassings aan die nuwe wettige reëlings nodig is. Met die resultate van die evaluasieonderoek kan die vernuwing van die wetboek verder gevorm word.

Wat het die loodsprojekte ingeent?

• Die ondersoek van data na inbeslagname van 'n toestel soos 'n slimfoon. Dit behels spesifiek data wat na inbeslagname op hierdie toestel is vasgelê en data wat op 'n bediener elders gestoor word, wat deur middel van 'n netwerksoektog ondersoek kan word.
• Die gebruik van 'n kombinasie van 'n opname van beeld en/of klank (AVR) met 'n korter proses-verbaal daarvan. Dit behels die gebruik van kamerabeelde vir bewysvoering, opnames van verdagtes se ondervraging en opnames van verhore.
• Die oordra van bepaalde bevoegdhede aan hulpaanklaers van Justisie wat volgens die huidige regte slegs aan aanklaers van Justisie toekom, naamlik die vordering van sekere soorte data en die besluit oor die teruggee van inbeslaggeneemde items aan die persoon by wie die item in beslag geneem is.

Resultate in die kort

Die bevoegdhede om ondersoek te doen na data na inbeslagname, verbeter die strafvordering. Die toepassing van hierdie bevoedhede het in 'n merkwaardige hoeveelheid sake data opgelewer wat van belang was vir die opheldering van strafbare dade. Die standaard byvoeging van kamerabeelde by die prosesstukke het ook toegevoegde waarde, maar dit is belangrik dat die kamerabeelde voldoende deeglik in 'n proses-verbaal beskryf word. Volgens die navorsers is dit nie aanbeveelbaar om standaard ondervragingopnames van verdagtes en van verhore in die prosesdossier op te neem nie, omdat dit die werkslading aansienlik verhoog. Die uitoefening van bevoegdhede deur hulpaanklaers van justisie word positief geëvalueer. Die spoed waarteen besluite geneem kan word, neem toe, terwyl daar geen aanduidings is dat die gehalte van die besluite in die algemeen te wense oorlaat nie.